Cywilizacja poprzez wieki

Vlaada Chvatil to absolutnie genialny projektant. Zaczynał jako programista gier komputerowych i stworzył niezapomnianą grę strategiczną Original War. W branży planszowej jest znany jako twórca zabawnych i szybkich gier takich, jak Ciężarówką przez Galaktykę, Space Alert, czy Tajniacy. Z drugiej strony to on stworzył jedną z bardziej rozbudowanych gier przygodowych, jaką jest Mage Knight. Perłą w koronie czeskiego projektanta jest jednak bez wątpienia Cywilizacja: Poprzez Wieki, a w szczególności jej najnowsza, trzecia edycja.

Przybliżenie gry

Cywilizacja: Poprzez Wieki to, jak sama nazwa wskazuje, cywilizacyjna gra karciana, która opiera się na specyficznej mechanice draftu. Gra jest przeznaczona dla dwóch do czterech graczy i zajmuje od trzech do pięciu godzin. Talia podzielona jest na cztery ery, a w każdej z nich występują karty cywilne i militarne. Nasza cywilizacja powinna rozwijać się w sposób zrównoważony, musimy mieć żywność umożliwiającą rekrutowanie kolejnych ludzi, surowce do wznoszenia budynków, punkty nauki do wymyślania nowych technologii i wreszcie kulturę, która jest tutaj odpowiednikiem punktów zwycięstwa. Opis nie brzmi zachęcająco, a jednak Cywilizacja Poprzez Wieki zajmuje trzecie miejsce w rankingu BGG. Czy słusznie?

Elementy gry

W pudełku, zamiast jednej dużej planszy, znajdziemy kilka planszetek:

• tor kart
• plansza militarna
• plansza aktualnej ery
• plansza nauki
• plansza kultury

Jest to rozwiązanie dużo lepsze niż wielka, nieporęczna i brzydka plansza z poprzedniej edycji. Rozbicie zadziałało na korzyść gry, która stała się czytelniejsza i przyjemniejsza wizualnie. Do tego znajdziemy jeszcze cztery arkusze cywilizacji, 179 kart cywilnych i 150 kart militarnych. Rozmiar kart jest specyficzny, ale wbrew obiegowej opinii nie są one wyjątkowe i jedyne w swoim rodzaju. Identyczny rozmiar mają przykładowo technologie w Star Trek Ascendancy. Do gry potrzebna będzie nam jeszcze masa plastikowych i drewnianych znaczników w czterech kolorach. Każdy gracz otrzyma również kartę pomocy, która pomaga nie zgubić się w skomplikowanej rozgrywce. Instrukcja jest napisana naprawdę dobrze, ale bardzo polecam obejrzeć poradnik Yosza (tu link), który w przystępny sposób tłumaczy jak grać w Cywilizację Poprzez Wieki.

Jak w to się gra?

Cywilizacja Vlaady Chvatila to złożona gra, o dość prostych zasadach podstawowych. Na początku rozkładamy na stole wszystkie wspomniane plansze. Na torze kart rozkładamy karty ery A (antyku), a każdy gracz otrzymuje swój arkusz i zestaw kostek. Niebieskie kostki to nasze surowce, żółte to robotnicy, białe akcje cywilne, a czerwone to akcje militarne. Nasz startowy ustrój zapewnia nam cztery akcje cywilne i dwie militarne.

Gra dzieli się na rundy, a każda runda na fazy.

W fazie politycznej zagrywamy karty wydarzeń, agresji, pakty lub wojny. Zdobywamy je zostawiając sobie na koniec rundy nieużyte akcje militarne.

W fazie akcji wykorzystujemy białe znaczniki, za które kupujemy karty, rozwijamy populację, budujemy budynki, wynajdujemy technologie, wybieramy liderów, budujemy etapy cudów lub zmieniamy ustrój. Możemy również wykorzystywać nasze czerwone znaczniki do budowania jednostek wojskowych i wybieraniu taktyk militarnych.

Jeśli nie będziemy mogli, lub nie będziemy chcieli wykonać kolejnej akcji, to następuje koniec tury. Sprawdzamy korupcję i poziom niezadowolenia, a następnie produkujemy zasoby i odrzucamy karty militarne do limitu ręki (liczba posiadanych czerwonych znaczników) i dobieramy kolejne w liczbie niezużytych akcji militarnych.

Najważniejsze to rozwijać swoją cywilizację równomiernie. Nauka przyda nam się do wynajdywania technologii, żywność do rozwijania populacji, surowce do budowania budynków, a kultura do zwycięstwa w grze.

Ery będą mijać, liderzy umierać, cuda niszczeć, a nasza cywilizacja będzie szła cały czas do przodu. Jeśli udało nam się stworzyć dobrze działającą maszynę to będziemy się liczyć w walce o zwycięstwo. Jeśli nie, to czas nauczyć się na błędach, powiedzieć sobie mocne słowa, wyciągnąć wnioski i usiąść do rewanżu.

Klimat

Niby mamy do czynienia z suchą grą karcianą, której poziom skomplikowania, relacyjność elementów i konieczność wielopoziomowego zarządzania swoją cywilizacją tak mocno zajmują nasze moce przerobowe, że nie mamy czasu na szukanie klimatu. Cały czas coś analizujemy, liczymy, przestawiamy i ważne się dla nas tylko cyferki.

Nie do końca tak jest. W Cywilizacji Poprzez Wieki ewidentnie czujemy rozwój naszej nacji. Działanie konkretnych liderów i Cudów ma uzasadnienie historyczne, a militarne karty wspomagają wyobraźnię w projektowaniu sobie działalności naszych ludzi. Tutaj naprawdę widać to, co się z naszymi narodami dzieje i ja w czasie rozgrywki czuję się związany z tworzoną przeze mnie cywilizacją.

Bardzo ważnym elementem klimatu w grze cywilizacyjnej jest podział kart na ery. Było to coś, czego zabrakło mi w Master of Orion, ale Poprzez Wieki takiego błędu nie robi. Daje to nam odrobinę realizmu historycznego i wprowadza ciąg przyczynowo-skutkowy do rozwoju naszej cywilizacji. Uważam, że bez tego nie da się zrobić klimatycznej gry cywilizacyjnej.

Podsumowanie

Cywilizacja Poprzez Wieki to długa i wymagająca gra, która pozwala nam przejść przez rozwój naszego narodu, od czasów antycznych aż po wysyłanie załogowych lotów kosmicznych. Gra jest wręcz męcząca, ale jednocześnie iście epicka.

Napisałem, że z jednej strony ma proste zasady, a z drugiej jest skomplikowana. Powód jest prosty – mówiąc poprawną staropolszczyzną jest to gra w stylu „easy to learn hard to master”. Próg wejścia jest spory, ale po wytłumaczeniu zasad każdy powinien być w stanie rozegrać swoją rundę. Co wybierać, co zagrywać i kiedy najlepiej – taka wiedza przychodzi dopiero z czasem.

Rozwój cywilizacyjny jest tutaj bardzo dobrze uchwycony. Nasza nacja musi posiadać silne podstawy, być równomiernie rozwijana tak, by w późniejszych erach nastąpił jej nagły rozkwit i ostateczne zwycięstwo nad przeciwnikami. Wszystko jest mocno osadzone w realiach historycznych (w sensie ogólnym) i posiada naprawdę wyczuwalny klimat.

Skalowanie gry jest tematem problematycznym. Nie da się ukryć, że najlepiej działa ona na dwie osoby. Jest najszybsza i jesteśmy w stanie w pełni kontrolować poczynania naszego przeciwnika. Przy większej liczbie osób wkrada się odrobina chaosu, a także problem militarnych ataków wszystkich graczy na najsłabszego. Z drugiej strony naprawdę lubię rozgrywki wieloosobowe choć…

Największym problemem jest czas gry, który znacząco rośnie wraz z kolejnymi osobami, które biorą udział w grze. Najgorsze w tym wszystkim jest to, że spory downtime wywołuje nie tylko paraliż decyzyjny, ale także zwykłe zarządzanie kartami i przesuwanie różnokolorowych kosteczek. Z tego powodu rozgrywki wieloosobowe lepiej sprawdzają się w aplikacji, niż w wersji papierowej – tam takie rzeczy robi za nas procesor. Dobrze, że w najnowszej wersji zmieniono system produkcji, który likwiduje problem długiego obliczania ryzyka wpadnięcia w korupcję.

Cywilizacja Poprzez Wieki stała się dla mnie grą mobilną. Wiem, że brzmi to dziwnie w kontekście recenzji gry planszowej, ale… Wszystkie zalety papierowej wersji zostały idealnie przeniesione na system Android i iOS. Gra jest szybsza, można prowadzić kilka partii równocześnie, nie musimy liczyć ile co nam da, tylko po prostu skupiamy się na czystej przyjemności płynącej z rozgrywki. Czy kiedyś usiądę jeszcze do analogowej wersji TTA? Z sentymentu tak, ale zdecydowanie cześciej będę grał w aplikacji.

Werdykt

Cywilizacja Poprzez Wieki to według mnie jedna z trzech najlepszych gier w jakie w życiu grałem. Jest długa i wymagająca, ale po zwycięstwie przynajmniej wiem, że coś osiągnąłem i satysfakcja jest dużo większa, niż w wypadku wygranej partii w prosty tytuł. Rozwój cywilizacji jest uchwycony tutaj świetnie i zainspirował twórców innych gier – takich, jak Jessie Li we Flow of History. Mechanizmy zastosowane przez Vlaadę Chvatila działają wręcz wyśmienicie. Jedyną wadą jest masa czasu, którą zajmuje zarządzanie kartami i kostkami, ale jak już wspomniałem ten element został rozwiązany przez aplikację. Moja ocena Cywilizacji Poprzez Wieki to 9,5 – uwielbiam ten tytuł, chciałbym w niego grać więcej niż mam okazję, ale tutaj z pomocą przyszła wersja cyfrowa, którą bardzo polecam i jej po cichu wystawiam ocenę 10.